Bloeddruk FAQ

Wat is een bloeddruk?

De bloeddruk is de druk die op het bloed in de bloedvaten staat. De bloeddruk wordt onder meer veroorzaakt door de slagkracht van het hart, de totale hoeveelheid bloed in het lichaam en de elasticiteit van de bloedvaten.

Het hart pompt tijdens de hartslag (=samentrekking van de hartspier) bloed in de slagaders. De slagaders sturen het bloed naar de organen en de spieren waar zuurstof en voedingsstoffen uit het bloed worden gehaald. De aders vervoeren het bloed van de weefsels terug naar het hart.

Gedurende de periode van het begin van één hartslag tot de volgende hartslag bereikt de bloeddruk een maximum (systolische bloeddruk) en een minimum waarde (diastolische bloeddruk).

De bloeddruk wordt uitgedrukt in millimeter kwik (mm Hg) en wordt weergegeven als 2 waarden: de systolische bloeddruk of bovendruk en de diastolische bloeddruk of onderdruk.

De systolische bloeddruk is de druk die ontstaat wanneer het hart het bloed in de slagaders pompt. Er wordt meer bloed in de slagaders geduwd en de druk stijgt dus.

De diastolische bloeddruk is de druk die ontstaat wanneer het hart zich terug vult met bloed na een hartslag. De druk in de slagaders daalt dan.

Een normale bloeddruk in rust is lager dan 140/90: de systolische waarde ligt dus onder 140 mm Hg en de diastolische waarde is lager dan 90 mm Hg.

Tegenwoordig stelt men dat voor thuisbloeddrukmetingen de resultaten zelfs maximaal 135/85 mm Hg mogen bedragen.

De bloeddruk kan zeer sterk schommelen gedurende de dag, afhankelijk van stress, fysieke inspanning en tijdstip. Zo is de bloeddruk 's nachts lager (normaal lager dan 120/80).

bloeddrukmeter

Waarom is de bloeddruk zo belangrijk?

Het belang van de bloeddruk ligt in het feit dat men heeft vastgesteld dat mensen met hogere waarden (hypertensie) een verhoogd risico hebben op hart- en vaatziekten. Hart- en vaatziektes (onder andere hartaanval en beroerte) zijn de belangrijkste oorzaak van sterfte in de Westerse wereld. Andere risicofactoren voor de ontwikkeling van hart- en vaatziekten zijn hoge cholesterol (hypercholesterolemie), roken, diabetes en zwaarlijvigheid.

Men schat dat er wereldwijd 1 miljard mensen te kampen hebben met hypertensie!

bloeddrukmeter

Bloeddruk meten

De bloeddruk waarden worden gemeten door een arts met een kwik bloeddrukmeter en de stethoscoop. De bloeddruk wordt gemeten bij de patiënt in rust. De patiënt mag geen koffie drinken of fysieke inspanning leveren tot enkele uren voor de test en moet gedurende minstens vijf minuten in volledige rust zijn voor de test.

De arts plaatst de cuff (manchet) van de bloeddrukmeter op de linkerbovenarm van de patiënt en pompt de cuff op tot een zeer hoge waarde (bijv. 250 mm Hg), zodat er geen bloeddoorstroming meer mogelijk is naar de onderarm. Dan laat hij de cuff langzaam leeglopen terwijl hij met de stethoscoop luistert naar de slagader van de arm, net onder de cuff. Als er terug bloeddoorstroming mogelijk is, onstaan er wervelingen in de slagader van de onderarm, die de arts hoort met de stethoscoop: de systolische bloeddruk of bovendruk.

Bij het verder leeglaten van de cuff ontstaat een tweede werveling die de arts kan horen door de stethoscoop: de onderdruk of diastolische bloeddruk.
Het meten van de bloeddruk door de arts is nog steeds de gouden standaard voor het meten van bloeddruk: alle andere methoden worden hieraan getoetst.

De resultaten van elektronische bloeddrukmeters worden vergeleken met de oorspronkelijke methode (waarbij de arts de bloeddruk meet) om een kwaliteitsscore toe te kennen. De meest gebruikte test methode is het BHS protocol.

bloeddrukmeter2

Hoge bloeddruk

Het is perfect normaal om af en toe een verhoging te hebben van de bloeddruk. Zo zal men tijdens het sporten een bloeddruk hebben die hoger ligt dan de normale waarden van 140/90. Ook bij stresserende situaties zal de bloeddruk stijgen.

Men spreekt pas van hypertensie of verhoogde bloeddruk als de bloeddruk gedurende een belangrijk deel van de dag hoger is dan de vooropgestelde waarden. Verschillende meningen bestaan hierover en uw arts kan u het beste hierover inlichten.

Hypertensie geeft bijna nooit symptomen: de patiënt voelt niets en is er zich vaak niet van bewust dat hij hoge bloeddruk heeft. Het belang van hypertensie ligt in het feit dat mensen met hypertensie veel vaker hart- en vaatziektes (beroerte, hartinfarct, angor, perifeer vaatlijden, etalagebenen...) krijgen dan mensen die niet leiden aan hoge bloeddruk.

Een hulpmiddel om tot een juiste diagnose te komen is het gebruik van een 24 uren bloeddrukholter. Dit toestel meet automatisch de bloeddruk 2 tot 6 maal per uur gedurende 24 uren. De arts heeft hiermee een beter beeld van de schommelingen van de bloeddruk van de patiënt gedurende de dag. Met deze techniek wordt ook het witte jassen effect uitgeschakeld.

Meer en meer komt men tot het inzicht dat ook het zelf meten van de bloeddruk met een electronische bloeddrukmeter een juist beeld geeft van het al dan niet voorkomen van hypertensie.

bloeddrukmeter3

Prehypertensie

Een bloeddruk die aan de hoge kant is maar nog niet als hypertensie kan geclassificeerd worden, noemt men prehypertensie. De grenswaarden voor een diagnose van prehypertensie liggen tussen 120 en 139 mm Hg voor de systolische bloeddruk en tussen 80 en 89 mm Hg voor de diastolische bloeddruk.

Prehypertensie leidt bijna altijd tot hypertensie en wordt dus best ook al behandeld door een aanpassing aan de levensstijl.

bloeddrukmeter3

Oorzaken van hypertensie

De meest voorkomende oorzaak van hypertensie is de essentiële hypertensie: verhoogde bloeddruk zonder dat er een reden (onderliggende ziekte) hiervoor gevonden wordt. Ongeveer 95% van alle gevallen van hypertensie zijn essentiële hypertensie. Het juiste werkingsmechanisme van deze aandoening kent men niet, maar ongetwijfeld spelen er erfelijke oorzaken mee, aangezien dit een familiale aandoening blijkt te zijn. Ook de levensstijl zou een belangrijke rol spelen.

Minder voorkomende oorzaken van een verhoogde bloeddruk kunnen zijn: hormonale aandoeningen (oa. diabetes), nierziekte en aandoeningen van de bloedvaten.

Overmatige alcoholconsumptie verhoogt ook de bloeddruk.

De prevalentie (het voorkomen) van hypertensie stijgt met de leeftijd en is hoger bij zwaarlijvige mensen.

Duursporters hebben een lagere bloeddruk dan andere mensen.

bloeddrukmeter4

White Coat Hypertension

White Coat Hypertension of witte jas hypertensie is een fenomeen dat zich voordoet bij vele patiënten. De aanwezigheid van een arts lokt bij vele mensen een (onbewuste) spanning uit. Deze stress veroorzaakt een verhoging van de bloeddruk, zodat men verkeerdelijk kan denken dat de patiënt hypertensie of hoge bloeddruk heeft.

De enige mogelijkheid om een onderscheid te maken tussen white coat hypertension en werkelijk verhoogde bloeddruk (een verhoging van de waarden bij een patiënt in volledige rust) is het nemen van de bloeddruk door de patiënt thuis met een elektronische bloeddrukmeter of een bloeddrukholter.

bloeddrukmeter5

Symptomen van hypertensie

In de meeste gevallen is het antwoord heel eenvoudig: geen! Een verhoogde bloeddruk gaat meestal niet gepaard met enig lichamelijk ongemak. Het is echter wel belangrijk om het te behandelen. Als de druk op de bloedvaten gedurende jaren te hoog is, kunnen deze beschadigd worden. Als gevolg hiervan kunnen er ernstige problemen optreden.

Het risico op hart- en vaatziektes (zoals beroertes of herseninfarcten, hartaanvallen, angor, perifeer vaatlijden, etalagebenen, ...) is erg verhoogd bij mensen met hypertensie.

Hart- en vaatziektes zijn de belangrijkste oorzaak van vroegtijdig overlijden in de Westerse wereld.

Andere belangrijke risicofactoren voor hart- en vaatziekten zijn onder meer het roken van tabak en verhoogde cholesterol waarden in het bloed.

Bereken zelf Uw risico op het krijgen van de problemen aan de kransslagaders van het hart.

bloeddrukmeter6

Behandeling van verhoogde bloeddruk

Bij verhoogde bloeddruk of hypertensie zal de arts de patiënt behandelen.

Een behandeling kan onder meer bestaan uit een aangepast dieet met weinig zout en weinig alcohol. Zout houdt water vast: hoe meer zout in het bloed, hoe meer water en dus hoe hoger het volume bloed en de bloeddruk. Vermageren kan bij dikke mensen aangewezen zijn.

Ook sporten kan helpen de bloeddruk te verlagen.

De arts kan ook beslissen dat de patiënt medicatie dient te krijgen. Veelgebruikte medicatie is onder meer diuretica of 'plastabletten'. Deze drijven water af en verlagen zo het bloedvolume en dus ook de bloeddruk.
Andere medicijnen werken direct in op de pompfunctie van het hart en op de spanning van de bloedvaten.

Indien er een onderliggende ziekte aan de oorzaak ligt van de verhoogde bloeddruk, zal men deze natuurlijk behandelen.

Hypertensie kan - zeker in het beginstadium en bij prehypertensie - goed onder controle worden gehouden zonder medicatie. Tips voor het controleren van hoge bloeddruk zonder medicatie.

bloeddrukmeter7

Opvolging van hypertensie

Het is belangrijk de bloeddruk regelmatig te nemen om te zien of de behandeling voldoende werkt. Indien dit niet het geval is, zal men de behandeling moeten aanpassen.

Uw dokter kan u het best hierover adviseren.

bloeddrukmeter7

Wat is de link met cholesterol?

Bloeddruk en hoge cholesterol zijn beide cardiovasculaire risicofactoren. Lees meer over hoge cholesterol in onze cholesterol faq.

bloeddrukmeter7

Hoe een goede van een slechte bloeddrukmeter onderscheiden?

Er zijn op de markt enorm veel elektronische bloeddrukmeters te verkrijgen. Niet alle bloeddrukmeters zijn van dezelfde kwaliteit, er zijn er zelfs veel van erg bedenkelijke kwaliteit. Om een onderscheid te maken tussen de goede en minder goede bloeddrukmeters hebben verschillende onafhankelijke verenigingen van artsen en hypertensiespecialisten een protocol opgesteld voor het testen van de kwaliteit van bloeddrukmeters.

Het is sterk aan te raden om voor de aanschaf van een bloeddrukmeter na te gaan of deze 'klinisch gevalideerd' is en niet enkel 'klinisch getest'.

British Hypertension Society

De Britse hypertensievereniging of BHS is een vereniging van artsen en bloeddruk specialisten. Ze hebben als eerste een onafhankelijke testmethode opgesteld voor het bepalen van de kwaliteit van electronische bloeddrukmeters.

Aan de hand van de resultaten van deze testen wordt een score gegeven aan de geteste bloeddrukmeter. Deze score wordt uitgedrukt als een letter van A tot D, waar A het beste resultaat is en D het slechtste: < resultaat systolische bloeddruk / resultaat diastolische bloeddruk >.

Bloeddrukmeters met score A/A zijn dus de beste. Bloeddrukmeters met een C of een D in de score en bloeddrukmeters die niet getest werden, worden afgeraden.

Deutsche Hochdruckliga

Ook de Duitse hypertensie vereniging heeft een kwaliteitslabel voor bloeddrukmeters. Indien bloeddrukmeters voldoen aan dit label krijgen ze het Prüfsiegel of (vroeger) Gütesiegel.

International Protocol - European Society of Hypertension

Het Internationale Protocol is het protocol van de Europese hypertensie vereniging (European Society of Hypertension - ESH).

Indien goede resultaten behaald worden volgens het ESH protocol, wordt de bloeddrukmeter aangeraden voor klinisch gebruik.

AAMI - Association for the Advancement of Medical Instrumentation

Deze wereldwijde non-profit organisatie werd opgericht in 1967 en telt meer dan 6.000 leden wereldwijd. Ze heeft tot doel het begrip en nuttig gebruik van medische toestellen te verhogen.

Bloeddrukmeters worden getest volgens bepaalde richtlijnen. Bloeddrukmeters die goede resultaten behalen voldoen aan de AAMI criteria.

Dabl Educational Trust

Deze onafhankelijke non-profit organisatie werd opgericht door William J. Rickard en Professor Eoin O'Brien en telt een dertigtal van de grootste bloedrukspecialisten ter wereld in haar rangen. Dabl Educational Trust raadt bloeddrukmeters aan of af op basis van de resultaten van bovenstaande protocols. Al onze toestellen worden door deze vereniging aangeraden.

De door ons aangeboden bloeddrukmeters voldoen allemaal aan minstens één van deze kwaliteitsnormen.

bloeddrukmeters

Waarom verkopen jullie geen polsbloeddrukmeters?

Steeds meer studies tonen aan dat polsbloeddrukmeters minder betrouwbare resultaten geven dan bloeddrukmeters met een manchet aan de bovenarm.

Verschillende redenen worden hiervoor opgegeven:

  • Bij polsbloeddrukmeters is het van zeer groot belang om de pols op de juiste hoogte te houden, ter hoogte van het hart. In de praktijk blijkt dat mensen dit zeer vaak verkeerd doen. Bloeddrukmeters met een manchet thv de bovenarm hebben dit probleem niet.
  • De "Gouden Standaard" van het afnemen van de bloeddruk is nog steeds de methode waarbij de arts gebruik maakt van stethoscoop en manchet rond de bovenarm. Indien bloeddrukmeters getest worden, worden de resultaten van de bloeddrukmeters nog altijd getoetst aan deze Gouden Standaard.
  • Er zijn nog steeds geen studies gebeurd die het verband tussen de bloeddruk aan de bovenarm en de bloeddruk gemeten ter hoogte van de pols vergelijken. Het valt inderdaad te verwachten dat deze bloeddruk ongeveer zal overeenkomen, maar zolang dit niet onderzocht werd blijft het koffiedik kijken!

Zolang er geen sluitende bewijzen voorhanden zijn dat de bloeddrukwaardes van polsbloeddrukmeters dezelfde betrouwbare resultaten geven als bovenarmbloeddrukmeters verkopen wij ze niet.

Er bestaan zelfs bloeddrukmeters die de bloeddruk meten ter hoogte van de vinger. Deze methode is nog meer controversieel en het is absoluut niet duidelijk in welke mate de resultaten van deze metingen in verhouding staan tot de metingen ter hoogte van de bovenarm.

Het Belgische hypertensiecomité raadt ook het gebruik van bovenarmbloeddrukmeters aan.

bloeddrukmeters

Wat is IHB?

IHB is een afkorting voor Irregular HeartBeat - onregelmatige hartslag. Zoals de naam zegt slaat het hart bij deze conditie op een onregelmatige manier.

Een onregelmatige hartslag is niet noodzakelijk een erge aandoening: vele mensen hebben van tijd tot tijd een volledig onschuldige onregelmatige hartslag. Een onregelmatige hartslag of arrythmie kan echter ook pathologisch en erg gevaarlijk zijn. Het is daarom dat u uw arts zal moeten raadplegen indien u tekenen van arrythmie vertoont.

Typische symptomen van arrythmie zijn een "fladderend" of "trillend" gevoel in de borstkas thv. het hart. Ook kortademigheid, duizeligheid, lichtheid in het hoofd en flauwvallen kunnen tekenen zijn van een arrythmie.

bloeddrukmeters

Welke cuff/manchet moet ik nemen?

De manchet of cuff is het deel van de bloeddrukmeter dat om de bovenarm geplaatst wordt. De manchetmaat hangt af van de omtrek van de bovenarm. Manchetten zijn beschikbaar in verschillende maten. Om een geschikte manchet te kunnen kiezen dient u de armomtrek te meten ter hoogte van de biceps (het breedste deel van de bovenarm - de spier niet opspannen tijdens het meten van de omtrek!).

De juiste maat van de manchet kan verschillend zijn naargelang de fabrikant van de manchet. Kijk altijd na of de gekozen bloeddrukmeter wordt geleverd met een manchet die geschikt is voor uw armomtrek.

bloeddrukmeters

Het belang van de juiste manchetmaat

Voor accurate bloeddruk metingen is het belangrijk om de juiste maat van bloeddruk cuff te gebruiken. Het gebruik van een bloeddruk cuff die kleiner is dan de aanbevolen maat, leidt gewoonlijk tot "vals hoge" bloeddrukmetingen. Het gebruik van een bloeddruk cuff die groter is dan de aanbevolen maat kan eveneens tot valse bloeddruk metingen leiden, hoewel het verschil hier niet zo groot is. De vorm van uw opperarm kan de bloeddruk metingen eveneens beïnvloeden, indien hij interfereert met de optimale applicatie van de bloeddruk cuff.

Indien u bezorgd bent over uw bloeddrukmetingen, vraagt u uw arts best om uw bloeddruk verschillende keren te controleren met dezelfde cuff op dezelfde arm. Het gemiddelde van de verschillende metingen genomen tijdens hetzelfde bezoek moet ongeveer de "ware" bloeddruk geven op dat ogenblik

bloeddrukmeters

Wanneer ik mijn bloeddruk thuis meet, heb ik vastgesteld dat de metingen altijd hoger zijn aan één bepaalde arm. Moet ik hierover bezorgd zijn?

Over het algemeen zijn kleine verschillen in bloeddrukmetingen tussen beide armen geen gezondheidsprobleem.

Bloeddrukmetingen worden weergegeven in twee cijfers. Het hoogste cijfer is de maximale druk die het hart uitoefent tijdens het kloppen (systolische druk), en het laagste cijfer is de druk in de arteriën tussen twee kloppingen in (diastolische druk). Een verschil van minder dan 5 millimeter kwikdruk (mm Hg) tussen beide armen is bij iedere meting normaal. Een verschil van meer dan 20 mm Hg echter voor systolische druk of van meer dan 10 mm Hg voor diastolische druk kan een teken zijn van een onderliggend probleem, zoals een vernauwing van de belangrijkste arteriën van die arm. Indien men significante verschillen in bloeddrukmetingen heeft tussen beide armen, consulteert men best een arts voor een evaluatie.

Onthou dat vele factoren de bloeddruk beïnvloeden. Om een verschil in bloeddruk tussen beide armen vast te stellen, kan de arts een reeks alternatieve bloeddruk metingen doen op beide armen. Ook kan de bloeddruk gelijktijdig aan beide armen gemeten worden met twee bloeddrukmeters en twee waarnemers.

Indien de bloeddruk in één arm hoger is, zal de arts waarschijnlijk die arm gebruiken voor het bepalen van uw bloeddruk.

bloeddrukmeters

Het belang van de bloeddruk thuis te meten

De meeste hypertensie en cardiologische organisaties (zoals oa. de American Heart Association) bevelen aan dat iedereen met hypertensie zijn bloeddruk thuis controleert. Thuiscontrole helpt het bepalen van de bloeddruk in familiale setting, zorgt ervoor dat de medicatie correct werkt en verwittigt de patiënt en zijn arts tijdig voor potentiële gezondheidscomplicaties.

Waarom bloeddruk thuis monitoren?

De monitoring van de bloeddruk thuis heeft meerdere voordelen:

  • Helpt om een vroege diagnose te stellen van hoge bloeddruk.
    In het geval van prehypertensie of een andere conditie die tot hoge bloeddruk kan bijdragen, zoals diabetes of nierproblemen, kan de thuismonitoring van bloeddruk de arts helpen bij de diagnose van hoge bloeddruk, eerder dan wanneer men bloeddrukmetingen in het artsenkabinet laat doen.
  • Helpt bij de opvolging van de behandeling.
    Zelf-monitoring levert vitale informatie op tussen de bezoeken aan de arts. De enige manier om te weten te komen of de behandeling werkt is om regelmatig de bloeddruk te controleren. Het opvolgen van veranderingen kan helpen beslissingen te nemen over de lopende behandeling, zoals het aanpassen van de dosages of het veranderen van medicatie.
  • Moedigt een betere controle aan.
    Men heeft aangetoond dat het zelf nemen van de eigen bloeddruk resulteerde in betere bloeddrukcontrole en een groter succes in het bereiken van de vooropgestelde bloeddruk doelen.
  • Vemindert de gezondheidskosten.
    Home monitoring kan het aantal dokters- of ziekenhuisbezoeken veminderen. Dit vermindert de algemene gezondheidskosten, reisuitgaven en vermijd het opnemen van vakantiedagen.
  • Bepaalt of er geen sprake is van witte-jassen-hypertensie.
    Het monitoren van de bloeddruk thuis of op het werk, waar geen sprake kan zijn van het witte jassen effect, kan helpen om te bepalen of men hoge bloeddruk heeft of white-coat hypertension.

Monitoring thuis en op het werk kan eveneens helpen wanneer het omgekeerde zich voordoet: de bloeddruk lijkt in orde bij meting door de arts, maar is elders wel te hoog. Dit soort bloeddruk, soms masked hypertension of gemaskeerde hypertensie genoemd, komt meer voor bij vrouwen en bij personen die ook nog andere cardiovasculaire risicofactoren hebben, zoals obesitas (zwaarlijvigheid), hoge cholesterol en diabetes.

Niet iedereen kan thuis bloeddruk opsporen. Bij mensen met een onregelmatige hartslag kunnen thuismonitors onjuiste resultaten geven.

Meer informatie over het thuis meten van bloeddruk.

bloeddrukmeters

Bloeddruk Thuis Meten

AAN WELKE EISEN MOET EEN BLOEDDRUKMETER VOLDOEN?

  1. moet gevalideerd zijn door minsten één van de erkende validatiecentra
  2. manchet voor de bovenarm (aanpasbaar of de goede maat)
  3. voorkeur voor een toestel "met geheugen" (registratie van bloeddrukwaarden met optie afdrukken of overdracht van gegevens)
  4. toestel moet gecontroleerd (geijkt) en onderhouden worden.

WAT IS DE JUISTE MANIER OM DE BLOEDDRUK TE METEN?

  1. zittend
  2. arm steunt op de tafel
  3. volledig ontspannen
  4. in deze houding 5 minuten wachten alvorens de eerste meting te doen
  5. niet praten of bewegen
  6. manchette moet zich ter hoogte van het hart bevinden
  7. de eerste maal een meting doen aan beide armen, nadien steeds aan die arm waar de hoogste bloeddruk werd gemeten

WAT ZIJN NORMALE WAARDEN?

  1. De normaalwaarde of het bloeddrukobjectief bij thuisbloeddrukmeting is ≤ 135/85 mmHg. De arts kan lagere waarden aanbevelen in geval van diabetes, nierinsufficiëntie of een hoog cardiovasculair risico.
  2. Plotse bloeddrukschommelingen komen frequent voor. Zelfmeting kan ook zorgen voor een reactie van verhoogde alertheid. Bij opeenvolgende metingen is het daarom aangewezen om de eerste meetwaarden uit te sluiten als deze duidelijk hoger zijn dan de daaropvolgende.
  3. In functie van de meetresultaten mag de behandeling NOOIT op eigen houtje aangepast worden. De aanpassingen van de medicatie moeten door de arts gebeuren

WANNEER METEN?

Tijdens de aanvangsfase:

  1. Gedurende 7 dagen minstens 2 metingen ’s morgens en 2 metingen ’s avonds op regelmatige tijdstippen (vóór medicijninname en vóór de maaltijd). Het is aangeraden om de zelfmeting vóór de maaltijd of 3 uur erna uit te voeren. Het gemiddelde van de metingen wordt als referentie gebruikt voor de opvolgperiode.
  2. De metingen van de eerste dag worden niet meegenomen bij het berekenen van het gemiddelde.Voor het gemiddelde worden alle geldige waarden van elke meting zonder selectie meegeteld (na uitsluiting van de eerste dag) met een minimum van 12 metingen over 7 dagen.

Opvolgings- of behandelingsfase:

  1. De metingen moeten hetzelfde protocol volgen als tijdens de aanvangsfase. Bij een wijziging van het behandelingsschema wordt het gemiddelde van de bloeddrukwaarden, genomen over 2 weken, gebruikt om het effect van de wijziging te evalueren.
  2. Als de BD onder controle is, is het volgens sommige aanbevelingen aangewezen om de zelfmeting gedurende 1 dag per week verder te zetten, telkens op een andere dag. De frequentie kan verhoogd worden als men slechte therapietrouw of resistente hypertensie vermoedt.

Observatiefase op lange termijn:

  • Voor de observatie op lange termijn moet de procedure elke 3 maanden gedurende 1 week worden herhaald.

bloeddrukmeters

Aanbevelingen van het Belgisch Hypertensie Comité

Tijdens een persconferentie op 11 juni 2009 lanceerden het Belgisch Hypertensie Comité, Domus Medica (de voormalige Wetenschappelijke Vereniging van Vlaamse Huisartsen), de SSMG (Société Scientifique des Médecins Généralistes), de Algemene Pharmaceutische Bond en de Belgische Cardiologische Liga een dringende oproep voor een optimaal gebruik en een adequate omkadering van zelfmeting in België

Inmiddels verscheen hierover een uitgebreid artikel in twee wetenschappelijk tijdschriften: het Nederlandstalige Tijdschrift voor Geneeskunde en het Franstalige Louvain Médical

Over het goed gebruik van thuisbloeddrukmeting

Consensusdocument

Tijdschr. voor Geneeskunde, 65, nr. 00, 2009

A. PERSU, R. FAGARD, P. DE CORT, P. LEGAT, L., VAN BORTEL

Onder leiding van het Belgisch Hypertensie Comité (BHC), Domus Medica, de Société Scientifique de Médecine Générale (SSMG), de Algemene Pharmaceutische Bond (APB) en de Belgische Cardiologische Liga (BCL).

Abstract:

Zelfmeting van de bloeddruk door de patiënt thuis (of thuisbloeddrukmeting) kent een steeds groter succes. De prognostische waarde van thuisbloeddrukmeting en haar nut in de opsporing en opvolging van hypertensie zijn goed aangetoond. Talrijke experts zijn tevens ook van mening dat thuisbloeddrukmeting de therapietrouw bevordert en de aanpassing van de behandeling door de arts vergemakkelijkt. In het bijzonder maakt thuisbloeddrukmeting het mogelijk om wittejashypertensie op te sporen (te bevestigen door een ambulante bloeddrukmonitoring).

Een groot deel van de beschikbare bloeddrukmeters in de Europese Unie is echter niet gevalideerd. Daarnaast gaan talrijke patiënten over tot de aankoop van een thuisbloeddrukmeter en doen aan thuisbloeddrukmeting zonder medisch toezicht.

Dit document vat de indicaties en contra-indicaties van thuisbloeddrukmeting samen, alsook de voorwaarden voor een goed gebruik van deze techniek door de patiënt, in overeenstemming met de meest recente Europese en Amerikaanse aanbevelingen.

bloeddrukmeters

Wat kunnen wij uit dit artikel en de daaruit volgende consensus leren?

Hypertensie: de stille doder

Globaal genomen treft hypertensie 25% van de volwassen bevolking, d.w.z. 1 miljard mensen wereldwijd. Er wordt verwacht dat de prevalentie tegen 2025 met niet minder dan 60% zal stijgen. In België lijden ruim 2 miljoen volwassen aan hypertensie. De aandoening is de belangrijkste doodsoorzaak in Europa en is verantwoordelijk voor circa 15.000 doden per jaar in België.

Volgens de WGO zijn 58% van de infarcten en 72% van de cerebro-vasculaire aandoeningen het gevolg van hypertensie. Een genormaliseerde bloeddruk vermindert het risico op hartinfarct met ongeveer 25%, op beroerte (CVA) met 35% en op hartinsufficiëntie met 50%. Amper 30 tot 35% van de patiënten slagen er echter in hun bloeddruk te normaliseren. Dit is een wezenlijk gevaar voor de volksgezondheid. Vandaar dat de voornaamste internationale gezondheidsinstanties vinden dat de strijd tegen hypertensie dringend moet opgevoerd worden en schuiven ze een aantal nieuwe pistes en strategieën naar voor.

Bovendien is het een dure aangelegenheid, een Amerikaanse studie gewaagd van een jaarlijkse uitgave van 55 miljard US Dollar, enkel voor het behandelen van hypertensiepatiënten

bloeddrukmeters

De rol van thuisbloeddrukmeting in de strijd tegen hypertensie

Vooral van thuisbloeddrukmeting wordt verwacht dat het in de komende jaren één van de voornaamste pijlers wordt in de strijd tegen hypertensie. Zelfmeting biedt op alle vlakken van de behandeling van hypertensie immers tal van voordelen. Bovendien is ze zeer toegankelijk en is de kostprijs beperkt.

De voorspellende waarde van zelfmetingen is beduidend beter dan die van conventionele metingen. Tegen een beperkte kostprijs is het mogelijk om witte-jashypertensie op te sporen (hoge bloeddruk op consultatie maar niet thuis). Witte-jashypertensie komt voor in ongeveer 15% van de metingen op consultatie. Daarnaast zijn talrijke experts van mening dat thuis-bloeddrukmeting de therapietrouw bevordert, een optimalisatie van de medicatie alsook een aanpassing van de behandeling door de huisarts vergemakkelijkt. Een slechte therapietrouw wordt beschouwd als één van de belangrijkste oorzaken van de slechte bloeddrukcontrole wereldwijd.

Een adequaat gebruik van thuisbloeddrukmeting zou een substantiële bijdrage kunnen leveren voor een betere aanpak van hypertensie in ons land.

bloeddrukmeters

Welke thuisbloeddrukmeters aanbevelen?

Validatie van de toestellen

De opkomst van automatische, oscillometrische, elektronische toestellen heeft sterk bijgedragen tot het huidige succes van thuisbloeddrukmeting.

Spijtig genoeg is een onafhankelijke validatie vandaag niet vereist voor het in de handel brengen van een thuisbloeddrukmeter. In een aantal studies werd echter aangetoond dat de meeste modellen die op de Europese markt te verkrijgen zijn, niet gevalideerd zijn op basis van klinische studies die minstens 1 van de erkende protocollen voor validatie toepassen.

Elk toestel dat verkocht wordt, zou moeten gevalideerd zijn.

De European Society of Hypertension (ESH), de British Hypertension Society (BHS) en het Agence Française de sécurité sanitaire des produits de santé (Afssaps) stellen lijsten voor van klinisch gevalideerde toestellen volgens de protocollen van de Association for the Advancement of Medical Instrumentation (AAMI), de BHS en/of het International Protocol van de werkgroep bloeddrukmonitoring van de ESH.

Deze lijsten van gevalideerde toestellen zijn onder meer te vinden op het internet:

www.dableducational.org

www.automesure.com/Pages/tensiometre.htm

www.bhsoc.org/blood_pressure_list.stm

De soorten toestellen

Momenteel zijn er 3 modellen beschikbaar, nl. de bloeddrukmeters voor de bovenarm (manchet t.h.v. de bovenarm), deze voor de onderarm (manchet t.h.v. de pols of de onderarm), en die voor de vinger (vingermeting).

De vingerbloeddrukmeters moeten om de volgende redenen afgeraden worden:

  • foutieve metingen bij perifere vasoconstrictie
  • progressieve verhoging (amplificatie) van de bloeddruk (BD) in de periferie
  • invloed van de houding van de arm op de BD.

De polsbloeddrukmeters: momenteel is bijna de helft van de modellen die een onafhankelijke validatie gekregen hebben, een toestel met een manchet rond de onderarm. Ze zijn nauwkeuriger dan de digitale modellen (voor de vinger) maar hebben samen met deze laatste de volgende nadelen:

  • progressieve amplificatie van de BD in de periferie
  • invloed van de houding van de arm op de BD.

De bovenarmbloeddrukmeters zijn het meest betrouwbaar en genieten bijgevolg de voorkeur op polsmodellen. De manchet moet echter de geschikte maat hebben of aanpasbaar zijn.

bloeddrukmeters

Bijzondere voorzorgsmaatregelen

Men moet rekening houden met bepaalde voorzorgsmaatregelen:

  • Om het gebrek aan betrouwbaarheid van gerapporteerde zelfmetingen te vermijden, worden toestellen die de registratie, het afdrukken of de overdracht van de bloeddrukwaarden mogelijk maken, aanbevolen. Als er vanwege de meerkost toch wordt gekozen voor een ander type toestel, is een bloeddrukagenda onmisbaar voor de rapportering.
  • De toestellen moeten goed onderhouden en regelmatig (minstens om de 2 jaar) gecontroleerd worden.

Instructies omtrent de manier van meten

  • De manier van meten verschilt niet van de aanbevelingen voor de conventionele metingen:
    • patiënt in zittende houding
    • arm steunend op de tafel
    • ontspannen
    • reeds 5 minuten rustig, zonder te praten of te bewegen
    • De manchet moet zich ter hoogte van het hart bevinden.
  • Als er een verschil in BD wordt vastgesteld tussen de 2 armen tijdens de eerste metingen, geldt de arm met de hoogste BD daarna als referentie (en niet noodzakelijk de linkerarm zoals in de meeste handleidingen aanbevolen vanwege het gebruiksgemak).
  • Informatie over de interpretatie van de resultaten
  • De normaalwaarde of het bloeddrukobjectief bij thuisbloeddrukmeting is ≤135/85 mmHg in tegenstelling tot <140/90 mmHg bij de conventionele meting op consultatie. In geval van diabetes, nierinsufficiëntie of een hoog cardiovasculair risico kunnen lagere waarden worden aanbevolen.
  • De patiënt moet zich bewust zijn van mogelijke plotse bloeddrukschommelingen. Zelfmeting kan ook voor een reactie van verhoogde alertheid zorgen bij de patiënt. Bij opeenvolgende metingen is het daarom aangewezen om de eerste meetwaarden uit te sluiten als deze duidelijk hoger zijn dan de daaropvolgende.
  • De patiënt mag, in functie van de meetresultaten, niet op eigen houtje zijn behandeling aanpassen.
bloeddrukmeters

Het meetprotocol

De frequentie van de zelfmeting hangt af van de indicatie en het objectief van de metingen. Hoewel er onvoldoende gegevens bestaan om de optimale frequentie van zelfmeting vast te leggen, stellen verscheidene wetenschappelijke verenigingen richtlijnen voor die gelijkaardig zijn aan volgend protocol:

Aanvangsfase:

  • Gedurende 7 dagen minstens 2 metingen 's morgens en 2 metingen 's avonds op regelmatige tijdstippen (voor medicijninname en voor de maaltijd). Het is aangeraden om de zelfmeting voor de maaltijd of 3 uur erna uit te voeren. Het gemiddelde van de metingen wordt als referentie gebruikt voor de opvolgperiode. De metingen van de eerste dag worden niet meegenomen bij het berekenen van het gemiddelde (door mogelijke angstverschijnselen tijdens het aanleerproces). Voor het gemiddelde worden alle geldige waarden van elke meting meegeteld (na uitsluiting van de eerste dag) met een minimum van 12 metingen over 7 dagen.

Opvolgings- en behandelingsfase

  • De metingen moeten hetzelfde protocol volgen van de aanvangsfase. Bij een wijziging van het behandelingsschema wordt het gemiddelde gebruikt van de bloeddrukwaarden, genomen over 2 weken, om het effect van de wijziging te evalueren.
  • Als de BD onder controle is, is het volgens sommige aanbevelingen aangewezen om de zelfmeting gedurende 1 dag per week verder te zetten, telkens op een andere dag. De frequentie kan verhoogd worden als men slechte therapietrouw of resistente hypertensie vermoedt.

Observatiefase op lange termijn

  • Voor de observatie op lange termijn moet de procedure elke 3 maanden gedurende 1 week worden herhaald.

bloeddrukmeters

Oproep tot actie over het gebruik en de terugbetaling van thuisbloeddrukmeting: een gemeenschappelijke wetenschappelijke verklaring van de Amerikaanse Hart Vereniging, de Amerikaanse Vereniging van Hypertensie en de Preventieve Cardiovasculaire Verpleegstersvereniging

Wereldwijd is men zich van de voordelen van de thuisbloedrukmeting bewust, bewijs hiervan een wetenschappelijk artikel dat in drie vermaarde tijdschriften werd gepubliceerd door Professor Thomas G. Pickering and all.

Call to action on use and reimbursement for home blood pressure monitoring: a joint scientific statement from the American Heart Association, American Society of Hypertension, and Preventive Cardiovascular Nurses Association.
J Cardiovasc Nurs. 2008 Jul-Aug;23(4):299-323.
J Clin Hypertens (Greenwich). 2008 Jun;10(6):467-76
Hypertension. 2008 Jul;52(1):1-9
Pickering TG, Miller NH, Ogedegbe G, Krakoff LR, Artinian NT, Goff D; American Heart Association; American Society of Hypertension; Preventive Cardiovascular Nurses Association.
American Heart Association, American Society of Hypertension,and Preventive Cardiovascular Nurses Association, Dallas, USA.

Wij vertalen:

Oproep tot actie over het gebruik en de terugbetaling van thuisbloeddrukmeting: een gemeenschappelijke wetenschappelijke verklaring van de Amerikaanse Hart Vereniging, de Amerikaanse Vereniging van Hypertensie en de Preventieve Cardiovasculaire Verpleegstersvereniging.

Thuisbloeddrukmeting (= Home blood pressure monitoring, HBPM) ondervangt vele beperkingen van de traditionele bloeddrukmeting in het artsencabinet en is zowel goedkoper als gemakkelijker om uit te voeren dan een ambulante bloeddrukmonitoring (ABPM).

Momenteel zijn toestellen beschikbaar die de oscillometrische methode gebruiken en die precies zijn, betrouwbaar, gebruiksvriendelijke en relatief goedkoop. Een toenemend aantal patiënten gebruiken ze regelmatig om hun bloeddruk thuis te controleren, maar hoewel dit door internationale en nationale guidelines werd goedgekeurd, ontbreken gedetaileerde aanbevelingen over hun gebruik. Er is een vlug groeiende litteratuur die aantoont dat de metingen genomen door patiënten thuis dikwijls lager zijn dan de metingen in een artsencabinet en dichter liggen bij de gemiddelde bloeddruk opgenomen met de 24 uur ambulatoire monitors, wat eigenlijk de bloeddruk is die het best de cardiovasculaire risico's voorspelt. Omwille van het groeter aantal metingen die met HBPM kunnen genomen worden in vergelijking met het artsencabinet en het uitsluiten van het wittejas effect (de bloeddrukverhoging tijdens een artsenbezoek), zijn thuismetingen meer reproduceerbaar dan cabinetsmetingen en tonen ze beter de correlaties met metingen van de beoogde orgaanbeschadigingen.

Bovendien hebben prospectieve studies,, die vele thuismetingen gebruikt hebben om de echte bloeddruk duidelijk te maken, gevonden dat de thuisbloeddrukmeting beter de risico's voorspelt dan de bloeddruk gemeten in een artsencabinet (Class IIa; Level of Evidence A).

Dit "oproep-tot-actie" artikel geeft de volgende aanbevelingen:

  1. Het is aanbevolen dat HBPM een routine onderdeel moet worden van bloeddrukmetingen bij de meerderheid van de patiënten met gekende of verdachte hypertensie;
  2. patiënten moeten geadviseerd worden om oscillometrische monitors te kopen die de bloeddruk meten aan de opperarm met een aangepaste cuffmaat en die bewezen hebben dat ze nauwkeurig meten volgens de standaard internationale protocols. Hen moet getoond worden hoe ze moeten gebruikt worden door de gezondheidsverzorgers;
  3. Twee tot drie metingen dienen te gebeuren terwijl de patient rust in een zittende positie, zowel 's morgens als 's avonds, in een periode van 1 week. Een totaal van >/=12 metingen is aanbevolen om klinische besluiten te kunnen nemen;
  4. HBPM is aangewezen bij patiënten met pas gediagnosticeerde of verdachte hypertensie, waarbij onderscheid kan gemaakt worden tussen witte jas en bewezen hypertensie. Indien de resultaten twijfelachtig zijn kan een ambulante 24 uur monitoring helpen bij het stellen van de diagnose;
  5. Bij patiënten met prehypertensie kan HBPM nuttig zijn om gemaskeerde hypertensie te ontdekken;
  6. HBPM is aanbevolen voor het evalueren van de respons op eender welke antihypertensieve behandeling en kan de therapietrouw bevorderen;
  7. De beoogde HBPM voor behandeing is ≤135/85 mm Hg of <130/80 mm Hg bij hoog risico patiënten;
  8. HBPM is nuttig bij senioren, bij wie zowel de bloeddrukvariabiliteit als het witte jas effect zijn toegenomen;
  9. HBPM is waardevol bij patiënten met diabetes, bij wie een strikte bloeddrukcontrole van hoogste belang is;
  10. Andere personen bij wie HBPM nuttig kan zijn, zijn zwangere vruwen, kinderen en patiënten met nierziekten;
  11. HBPM heeft de mogelijkheden om de zorgkwaliteit te verhogen terwijl het de kosten verminderd en zou moeten terugbetaald worden.

bloeddrukmeters